Zimska rezidba voćaka i vinove loze
Zimska rezidba voćaka i vinove loze predstavlja jednu od najvažnijih agrotehničkih mjera u voćarstvu i vinogradarstvu. Obavlja se u periodu mirovanja biljaka, od opadanja lišća pa sve do početka vegetacije, i ima presudnu ulogu u pravilnom oblikovanju stabala i čokota, povećanju rodnosti i očuvanju njihovog zdravlja.
Pravilno izvedena rezidba omogućava bolju ravnotežu između vegetativnog rasta i rodnosti, olakšava njegu zasada tokom godine i direktno utiče na kvalitet i količinu prinosa. Zbog toga se zimska rezidba ne posmatra kao rutinski posao, već kao planska i stručna intervencija koja određuje potencijal roda u predstojećoj sezoni.
Specifičnosti rezidbe kod različitih voćnih vrsta
Svaka voćna vrsta ima svoje posebnosti kada je riječ o rezidbi. Voćke se gaje u različitim uzgojnim oblicima, prvenstveno s ciljem da se podstakne i poveća proizvodnja plodova, ali nerijetko i radi estetske privlačnosti zasada. Rezidbom se oblikuje i održava određeni uzgojni oblik stabla, kako bi se u datim uslovima postigli veći prinosi i bolji kvalitet plodova.
Na primjer, rezidba stabla u obliku piramide omogućava gušći sklop sadnje, dok otvoreni uzgojni oblik, poput zdjele ili čaše, omogućava bolji prodor sunčeve svjetlosti u unutrašnjost krošnje. Time se postiže ravnomjernije sazrijevanje plodova, veći prinos i bolji kvalitet. Uzgojni oblici poput kordona, espaljera i lepeza pružaju mogućnost špalirskog, dvodimenzionalnog uzgoja voća, uz ograde ili u formi zelenih barijera, što je posebno praktično u manjim prostorima.
Zašto je zimska rezidba važna?
Osnovni cilj rezidbe je uspostavljanje optimalne ravnoteže između rasta i rodnosti biljke. Njome se uklanjaju bolesne, oštećene i suvišne grane, smanjuje se opterećenje stabla, poboljšava provjetrenost krošnje i omogućava bolja dostupnost svjetlosti. Pravilnom rezidbom formira se kruna stabla ili uzgojni oblik vinove loze, uz obavezno uvažavanje klimatskih uslova i specifičnosti same biljne vrste.
Savjet: Rezidbu treba izbjegavati tokom ekstremno niskih temperatura, jer mraz može oštetiti mlade rezane površine i oslabiti biljku.
Prilagođavanje rezidbe različitim grupama voćaka
- Jabučasto voće (jabuka, kruška) – rezidba se može obavljati ranije u periodu mirovanja, jer su ove vrste otpornije na niže temperature.
- Koštićavo voće (breskva, šljiva, trešnja) – rezidba se obično odlaže, s obzirom na veću osjetljivost na mraz i niske temperature.
Kod stabala starosti do četiri godine preporučuje se blaža rezidba, s ciljem formiranja uzgojnog oblika, dok se kod starijih stabala primjenjuje oštrija rezidba, uz prethodnu procjenu rodnog potencijala i opšte kondicije biljke.
Važna napomena: Prije početka rezidbe, makaze i ostali alati moraju biti dobro naoštreni i dezinficirani alkoholom, kako bi se spriječilo prenošenje bolesti sa biljke na biljku.
Vinova loza – rezidba kao ključ kvaliteta grožđa
Kod vinove loze, izbor uzgojnog oblika prilikom rezidbe prvenstveno je usmjeren na pravilno upravljanje krošnjom i postizanje ravnoteže u dovoljnoj količini lisne mase. Cilj je omogućiti efikasnu fotosintezu, bez pretjeranog zasjenjivanja koje može otežati sazrijevanje grožđa ili podstaći razvoj bolesti. Istovremeno, rezidba omogućava bolju kontrolu prinosa, olakšava primjenu mehanizacije za zaštitu, đubrenje i berbu, a pri tome se uvijek uzimaju u obzir i lokalni klimatski uslovi.
Rezidba vinove loze predstavlja ključnu agrotehničku mjeru koja omogućava:
- formiranje većih i kvalitetnijih grozdova
- povećan sadržaj šećera i suve materije u plodovima
- pravilnu raspodjelu rodnih okaca i lastara
- bolju kontrolu kondicije i dugovječnosti čokota
Kroz rezidbu se planski određuje broj rodnih okaca, raspored lastara i optimalna opterećenost vinove loze, što direktno utiče na stabilan prinos i visok kvalitet grožđa.
Zaključak
Zimska rezidba nije samo sezonski posao – ona je temelj zdravog, rodnog i dugovječnog zasada. Bilo da se radi o voćkama ili vinovoj lozi, pravilno odabrane i stručno obrađene grane omogućavaju biljkama da razviju svoj puni potencijal, a proizvođačima osiguravaju bogat, kvalitetan i siguran urod.
Vojislav Drecun, dipl. ing. agronomije
Vrtni centar KALIA Podgorica